HYMNI ECCLESIAE

PARS I
[E BREVIARIO PARISIENSI]

PARS II
[E BREVIARIIS
ROMANO, SARISBURIENSI, EBORACENSI
ET ALIUNDE]

Londini
APUD
ALEXANDRUM MACMILLAN
1865

OXONII
EXCUDEBANT
T. COMBE, A. M., E. PICKARD HALL, ET H. LATHAM, A. M.
ACADEMIAE TYPOGRAPHI.

HYMNI ECCLESIAE.
PARS I.
E BREVIARIO PARISIENSI.

PREFACE.

Of the three kinds of poetical composition which, in accordance with the Apostle’s direction, have ever been in use in the Church, “Psalms and Hymns and Spiritual Songs,” two are supplied by inspiration. We have no need, through God’s bounty, to turn our thoughts to the composition of Psalms or Songs; and, to judge from the attempts which have been made, doubtless we are unequal to it. And the unapproachable excellence of the two which have been supplied serves to suggest the difficulties which beset the composition of the third which has not been supplied. Indeed, it is hardly too strong to say that to write Hymns is as much beyond us as to originate Psalmody. The peculiarity of the Psalms is their coming nearer than any other kind of devotion to a converse with the powers of the unseen world. They are longer and freer than Prayers; and, as being so, are less a direct address to the Throne of Grace than a sort of intercourse, first with oneself, then with one’s brethren, then with Saints and Angels, nay, even the world and all creatures. They consist mainly of the praises of God; and the very nature of praise involves a certain abstinence from intimate approaches to Him, and the introduction of other beings into our thoughts, through whom our offering may come round to Him. For as He, and He only, is the direct object of prayer, so it is more becoming not to regard Him as directly addressed in praise, which would imply passing a judgment on Him who is above all scrutiny and all standards. The Seraphim cried one to another, “Holy, Holy, Holy,” veiling their faces, neither looking nor speaking to Him. The Psalms, then, as being praises and thanksgivings, are the language, the ordinary converse, as it may be called, of Saints and Angels in heaven; and, being such, could not be written except by men who had heard the “unspeakable things” which there are uttered. In this light they are more difficult than Prayers. Beggars can express their wants to a prince; they cannot converse like his courtiers.

Much the same remark may be made about the Songs or Canticles of the Church, which are also inspired, and are a kind of Psalms written for particular occasions, chiefly occasions of thanksgiving. Such are the two Songs of Moses, the Song of Hannah, those in Isaiah, the Song of Hezekiah, of Habakkuk, of the Three Children, of Zacharias, of the Blessed Virgin, and of Simeon, most of which are in the Breviary, and the last four are retained in our own Reformed Prayer Book.

Yet though Hymns, as being of a measured length, and restrained metrically, are so far safer to attempt than Psalms or Songs, they have their own peculiar difficulties. They are direct addresses to Almighty God, which ever must be most difficult to the serious mind, whatever be the difficulty of other devotions. This, in the instance of Prayers, has led to the use of Sentences, such as occur in our own Services; which, besides the advantage of extreme brevity, for the most part admit of being taken from Scripture. It has led also to the repetition of the Lord’s Prayer, and of the Kyrie Eleison; and, again, to the use of Collects, which lessen the difficulty of addressing God by subjecting it to fixed rules. Hence our best Family Prayers are what may be called a succession of Sentences strung together, the simple and concise expression of our humiliation, fear, hope, and desire, for ourselves and others. Long Public Prayers, to make a general assertion which of course admits of exceptions, are arrogant and irreverent; hence the Pharisees made them. Hence, too, the unchastised effusions which abound in the present day among those who have left the Church or lost her spirit. The great Eucharistic Prayer is nearly the only long prayer in the Catholic Church; and there is every reason to suppose that in its substance it proceeds from inspired authorities. In our own Service it has been separated by our Reformers into three distinct portions.

Hymns, however, being of the nature of praises, cannot be altogether brought down to that grave and severe character which, as being direct addresses to God, they seem to require; and this is their peculiar difficulty. To praise God specially for Redemption, to contemplate the mysteries of the Divine Nature, to enlarge upon the details of the Economy of Grace and yet not to offend, to invoke with awe, to express affection with a pure heart, to be subdued and sober while we rejoice, and to make professions without display, and all this not under the veil of figurative language, as in the Psalms, but plainly, and (as it were) abruptly, surely requires to have had one’s lips touched with a “coal from the Altar,” to have caught from heaven that “new song” “which no man could learn, but the hundred and forty and four thousand which were redeemed from the earth”—the virgin followers of the Lamb.

Our Church, with the remarkable caution which she displays so often, has not attempted it. She has received the Psalms and Songs from Scripture; and, rejecting the Roman Hymns, has substituted in their stead, not others, but a metrical version of the Psalms. This abstinence has led on the one hand to some of her members on their own responsibility supplying the deficiency, and has incurred the complaint of others, who argued that she ought to have taken on herself what, being right in itself, will certainly be done by private hands, if not by the fitting authority. But, in truth, when it was necessary for her to abandon those she had received, nothing was left to her but to wait till she should receive others, as in the course of ages she had already received, by little and little.

The Roman Hymns, whether good or bad, were the work of no one generation, much less the outpourings of one mind. They were not the contents of one collection, published all new in a day according to the will of man. They were the gradual accumulations of centuries, bearing in old and new upon one treasure-house. When there was a call to reject them, there was nothing to be done but begin again. We could not be young and old at once. It was a stern necessity alone which could compel us to change from what we were; but being changed, so far we were not what we were, and must be what the primitive Church was in these respects, poor and ill-furnished. We began the world again. This is the proper answer to inconsiderate complaints and impatient interference. There have before now been divines who could write a Liturgy in thirty-six hours. Such is not our Church’s way. She is not the empiric to make things to order, and to profess to anticipate the course of nature, which, under grace, as under Providence, is slow. She waits for that majestic course to perfect in its own good time, what she cannot extort from it; for the gradual drifting of precious things upon her shore, now one and now another, out of which she may complete her rosary and enrich her beads,—beads and rosary more pure and true than those which at the command of duty she flung away.

As far as we know, the public Hymns of the early Church were not much more than the following. First, starting from Scripture, she adopted the repetition of the Hallelujah, which is described by St. John, in the Revelations, to be the chant of the blessed inhabitants of heaven. Next may be mentioned the Gloria Patri, pretty much as we now use it. Thirdly, the Trisagion, or “Holy, Holy, Holy,” from Isaiah vi.; or, as it was also used, and now is, in the Roman Church, “Sanctus Deus, Sanctus Fortis, Sanctus Immortalis.” Besides these, there was the Morning or Angelic Hymn, beginning with the words used by the Angels at the nativity; and for the evening the Hymn beginning “Hail gladdening Light,” preserved by St. Basil. These are not metrical, as they were afterwards; nor are two others of a later date, which we still retain, the Te Deum and the Athanasian Creed. They are both of Gallican origin, though the former has been ascribed to St. Ambrose. Others, however, now extant, are certainly his; others are the compositions of St. Hilary, Prudentius, St. Gregory, and later saints. It is not too much to say then that, judging by what we know of the Hymns of the primitive Church, we should not be dissatisfied with the paucity of those which custom has, with a sort of tacit authority, introduced among us in the course of several centuries.

More, doubtless, might be selected from the writings of our sacred Poets; but since, from unhappy circumstances, such a work does not seem likely at the present day, thoughtful minds naturally revert to the discarded collections of the ante-reform era, discarded because of associations with which they were then viewed, and of the interpolations by which they were disfigured; but which, when purified from these, are far more profitable to the Christian than the light and wanton effusions which are their present substitute among us. Nay, even such as the Parisian, which are here first presented to the reader, which have no equal claims to antiquity, breathe an ancient spirit; and even where they are the work of one pen, are the joint and invisible contribution of many ancient minds. Moreover, the ancient language used has a tendency to throw the reader out of every-day thoughts and familiar associations, and to make him fervent without ceasing to be mortified. Many a man could bear to read the Canticles in a foreign language who is unequal to it in his own.

It only remains to say, that the following selection of Hymns, from the Paris Breviary, has been confined to such holy days and seasons as are recognized by our Church, or to special events or things recorded in Scripture; those Hymns, however, being omitted which contained invocations to the Saints of such a nature as to be, even in the largest judgment of charity, not mere apostrophes, but supplications.

J. H. N.

February 21, 1838.

[Hymni Ordinarii] 1 [Hymni de Tempore] 26 [Commune et Proprium de Festis] 105 [Commune Sanctorum] 167 [Doxologiae] 211

HYMNI.

DOMINICA.

AD OFFICIUM NOCT.

Die dierum principe

Lux e tenebris eruta:

Christus sepulcri carcere,

Lux vera mundi, prodiit.

Et mors et horrendum chaos

Vocem jubentis audiunt:

Nos surdiores, o pudor!

Deo pigebit obsequi?

Umbris sepulta dum stupet

Natura, lucis filii

Surgamus, et noctem piis

Exerceamus canticis.

Legem, Prophetas, et sacro

Psalmos calentes lumine,

Profana dum silent loca,

Divina templa personent.

Coelestis haec vincat tuba

Cordis soporem languidi,

Novique mores exprimant

Vitam resurgentis novam.

Hoc consequemur, te duce,

Fons caritatis, o Deus,

Qui legis addis litterae

Vitae datorem Spiritum.

Sit laus Patri, laus Filio;

Par sit tibi laus, Spiritus,

Afflante quo mentes sacris

Lucent et ardent ignibus.

AD LAUDES.

Ad templa nos rursus vocat

Surgentis aurorae nitor,

Novasque pro laeto monet

Referre grates munere.

At victor auroram suo

Fulgore Christus obruit:

Huic, magna cujus pars sumus,

Juvat triumpho plaudere.

Quod evolutus fasciis

Repente mundus extitit,

Puro renidens lumine,

Virtutis hoc quantae fuit!

Quod traditum neci Pater,

Ut sontibus vitam daret,

Vitae redonat Filium,

Amoris hoc quanti fuit!

Aeternus ut rerum Sator

Aspexit orbem, protinus,

Colore depictum suo,

Probavit excellens opus.

At laetius quanto obtulit

Sese Patri spectaculum

Coelestis Agni candido

Ablutus orbis sanguine!

Cum luce nobis redditur

Mundi renascentis decor,

Occulta per quem Numinis

Mens surgit ad magnalia.

At splendor aeterni Patris,

Lumenque Christus cordium,

Deum dat in se, quantus est,

Sub nube carnis cernere.

Praesta, beata Trinitas,

Ut legis ad facem tuæ

Vitemus omne quod vetas,

Sectemur omne quod jubes.

Per Hebdomadam.

AD PRIMAM.

Jam lucis orto sidere

Deum precemur supplices,

Nostras ut ipse dirigat:

Lux increata, semitas.

Nil lingua, nil peccet manus,

Nil mens inane cogitet:

In ore simplex veritas,

In corde regnet caritas.

Incoepta dum fluet dies,

O Christe, custos pervigil,

Quas saevus hostis obsidet,

Portas tuere sensuum.

Praesta diurnus ut tuae

Subserviat laudi labor?

Auctore quae te coepimus,

Da te favente prosequi.

Superba ne nimis caro

Menti licenter imperet,

Carnis domet superbiam

Potus cibique parcitas.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

Per Hebdomadam.

AD TERTIAM.

O fons amoris, Spiritus,

O sancte donorum parens,

Tuas refusus intimis

Accende flammas cordibus.

Qui caritatis vinculo

Cum Patre nectis Filium,

Et nos amoris mutui

Arctis coapta nexibus.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

Per Hebdomadam.

AD SEXTAM.

Jam solis excelsum jubar

Toto coruscat lumine;

Sinusque pandens aureos,

Ignita vibrat spicula.

Tu, Christe, qui mundum nova,

Sol verus, accendis face,

Fac nostra plenam caritas

Crescendo surgat ad diem.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

Per Hebdomadam.

AD NONAM.

Labente jam solis rota,

Inclinat in noctem dies;

Sic vita supremam cito

Festinat ad metam gradu.

O Christe, dum fixus cruci

Expandis orbi brachia,

Amare da crucem; tuo

Da nos in amplexu mori.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

AD VESPERAS.

O Luce qui mortalibus

Lates inaccessa, Deus!

Praesente quo sancti tremunt

Nubuntque vultus Angeli:

Hic, ceu profunda conditi

Demergimur caligine:

Aeternus at noctem suo

Fulgore depellet dies.

Hunc nempe nobis praeparas

Nobis reservas hunc diem,

Quem vix adumbrat splendida

Flammantis astri claritas.

Moraris heu! nimis diu

Moraris, optatus dies:

Ut te fruamur, noxii

Linquenda moles corporis.

His cum soluta vinculis

Mens evolarit, o Deus;

Videre te, laudare te,

Amare te non desinet.

Ad omne nos apta bonum,

Foecunda donis Trinitas;

Fac lucis usurae brevi

Aeterna succedat dies.

Per Hebdomadam.

AD COMPLETORIUM.

Grates, peracto jam die,

Deus, tibi persolvimus,

Pronoque, dum nox incipit,

Prosternimus vultu preces.

Quod longa peccavit dies,

Amarus expiet dolor;

Somno gravatis ne nova

Infligat hostis vulnera.

Infestus usque circuit

Quaerens leo quem devoret:

Umbra sub alarum tuos

Defende filios, Pater.

O quando lucescet tuus

Qui nescit occasum, dies!

O quando sancta se dabit,

Quae nescit hostem, patria.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

FERIA II.

AD OFFICIUM NOCT.

Dei canamus gloriam,

Coelum secundo qui die

Expandit, admirabile

Mortalibus spectaculum.

Poli stupemus alveo

Stagnare pensiles lacus:

Hinc imbre terras fertili

Coelestis irrorat Pater.

Quam praeparas nobis, Deus,

Est haec imago gratiae:

Haec rore stillans uberi

Cordis penetrat intima.

Hanc qui fideli combibunt

Aquam salubrem pectore,

In his ad aeternas domos

Miro resultat impetu.

Beata gens, quam prodiga

Ditare non cessas manu!

Amoris haec memor tui,

Amoris et reddat vices.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

In sempiterna secula.

AD LAUDES.

Nil laudibus nostris eges,

Sed filios amas, Pater;

Multaque coelestem prece

Vis provocari gratiam.

Tui profunda consili

Noctis canat silentium:

Tuae jubar clementiae

Splendor diei praedicat.

Tantis minor miraculis

Mens obstupet, vox deficit:

Tacere sed totis nequit

Amor medullis aestuans.

Erumpat ergo: te memor

Clamet parentem, qui mala

Praesentis aevi mitigas,

Spondes futuri praemia.

Huc vota tendunt cordium;

Infirma sed tardat caro:

Quae ducit ad te, da sequi,

Dux ipse Jesu, semitam.

AD VESPERAS.

Jactamur heu quot fluctibus!

Spes una de coelis nitet:

Illuc et ora tollimus,

Et mittimus suspiria.

Tu vota praecurris, Pater,

Magnamque protendis manum:

Jam fulta tanto robore

Surgit potens infirmitas.

Quae saeva nos premunt mala

Vinces, malis potentior:

Te nostra durae sentiet

Mens servitutis vindicem.

Quin vile corpus, Filii

Fulgore donabis tui:

At illa venalis patet

Multo labore gloria.

Felix labor quem recreas

Tam splendida rerum vice!

Fletu quis aeternum brevi

Neget pacisci gaudium?

Sit laus Patri, laus Filio:

Utrumque qui nectis, Deus

Utrique compar, sit tibi

Laus sempiterna, Spiritus.

FERIA III.

AD OFFICIUM NOCT.

Jubes: et, in praeceps aquis

Repente confluentibus,

Prodit sub auras humidis

Exuta velis Arida.

Hanc tu colendam qui tuis,

Pater, dedisti filiis,

Quos orbis unus continet,

Fac una jungat caritas.

Nunc exulamus: sed tuam

Mox congregabis in domum

Te Patre dignos, qui pio

Amore fratres vixerint.

At, qui malignis artibus

Linguisque laedunt proximum,

A te repelles: hoc genus

Coelestis aula non capit.

En ipsa tellus improbos

Dudum laborans sustinet,

Ardetque non suae jugo

Corruptionis eximi.

Adoptionem nos quoque

Efflagitamus integram,

Cui nos sacrato Spiritus

Praedestinavit pignore.

Aeterna laus et gloria

Uni sit et trino Deo,

Diffusa per quem cordibus

Fraterna regnat caritas.

AD LAUDES.

Te principem summo, Deus,

Jubes amore diligi:

Tibi secundum protinus

Jubes amari proximum.

Amore fundatam tuo

Communionem respice,

Qua corpus unum plurimi,

Unum cor, una mens sumus.

Illam fides et veritas

Amabili stipant choro:

Obliquus hinc livor procul

Et litis ardor exulant.

Tu, pacis auctor, mutuos

Astringe nexus: da, Pater,

Gaudere fratrum gaudiis,

Da condolere fletibus.

Aeterna laus et gloria

Uni sit et trino Deo,

Qui moris unius sacra

Nos pacis in domo locat.

AD VESPERAS.

O quam juvat fratres, Deus,

Unum quibus Christus caput

Vitale robur sufficit,

Uno moveri spiritu!

Quam dulce laudes dicere

Una tibi cunctos domo,

Precumque ceu facta manu,

Inferre vim gratam tibi!

Hanc quisque diligat domum;

Hanc pace concors recreet:

Vae dira qui spargit malus

Dissensionum semina.

Sed damna cedunt in lucrum

Te, Christe, diligentibus;

Augent coronas praelia;

Prosuntque, dum nocent, mali.

Vox blanda saevit tristius,

Dum pectus incautum subit,

Lapsuque caeco dulcibus

Laudum venenis inficit.

Praesta, beata Trinitas,

Ut caritate mutua

Prosimus alter alteri,

Regnemus et polo simul.

FERIA IV.

AD OFFICIUM NOCT.

Miramur, o Deus, tuae

Recens opus potentiae,

Quae scripta scintillantibus

Refulget astrorum globis.

Ut sol diei, candida

Sic luna nocti praesidet;

Exercitu totum novo

Discriminant stellae polum.

At ipse, coelorum decus,

Sol novit occasus suos:

Sunt certa lunae tempora,

Statique lapsus siderum.

Jugi rotata turbine

Furantur et reddunt diem:

Tu semper idem, nescius

Mortalium spem fallere.

Turbata quid mens fluctuet?

Cura paterna nos regis:

Aeterna si cordi salus,

Aeterna nos salus manet.

Suprema laus et gloria

Uni sit et trino Deo,

Suo reponi qui jubet

Curas et angores sinu.

AD LAUDES.

Promittis, et servas datam

Immobilis fidem, Deus;

Hanc mane primo sedula

Reposcimus fidem prece.

Promittit atque decipit

Incertus et fallax homo;

Sic quassa, si incumbas super,

Arundo transfiget manum.

Beatus ergo, qui tuo

Se totus abdit in sinu:

Hac arce tutum turbinis

Vis nulla de statu quatit.

Ne cor vacillet, obligas

Temet sacramento, Deus:

Spes nixa tanto pignore,

Aeterna jam prensat bona.

Jam mente praesumens polum,

Secura sublimi throno

Assistit, et coelestium

Praelibat undas fluminum.

Fons o perennis gratiae,

Colenda semper Trinitas,

Te spem salutis unicam

Da mente tota quaerere.

AD VESPERAS.

Horres superbos, nec tuam

Das alteri laudem, Deus:

Humana nil isthinc sibi

Decerpat arrogantia.

Ingrata quippe mens tuae

Fluenta sistit gratiae;

Tristique marcescit statim,

Ceu gramen exustum siti.

Ut servus in manus heri

Intenta figit lumina;

Sic ora sacris montibus

Non dimovemus anxii.

Desideratam si dare

Opem moraris; spes tamen,

Tenacis instar ancorae,

Immota fundat pectora.

Sit summa Patri gloria:

Sit summa Nato, qui dedit

Nobis futurae Spiritum

Hereditatis obsidem.

FERIA V.

AD OFFICIUM NOCT.

Iisdem creati fluctibus

Pisces natant, volant aves:

Utrumque mortali genus

Paratur esca corpori.

Menti sed aeternae cibus

Debetur alter: haec Dei

Sermone vivit; hanc fovet

Coelestis et nutrit fides.

Quaesita Christi sanguine

Manavit in terras fides,

Et impiarum pectora

Victrix subegit gentium.

Fax illa puris cordibus

Monstrare coelos efficax,

Aeterna dignis incitat

Factis mereri praemia.

Sancti leonum, per fidem,

Mulsere rugitus: truces

Fregere regnantum minas;

Risere stridentes rogos.

Hac luce signatum, Deus,

Calcare dona tramitem,

Et caritatis uberes

Fructus eundo carpere.

Deo Patri sit gloria,

Ejusque soli Filio,

Sancto simul cum Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

AD LAUDES.

Dignas quis, O Deus, tibi

Laudes rependat, qui tuo

Pellis tenebras lumine,

Salutis et monstras viam?

Tu, quam jubes, donas fidem;

Haec cultui praeest tuo;

Haec mentis errores fugat;

Haec corda sursum dirigit.

Te destituta spiritu

Nil pompa sacrorum juvat:

Secreta puri blandius

Tibi litabunt pectoris.

Vox inde cordi consona

Vectigal exsolvet suum,

Et ad salutem libero

Prometur ore veritas.

O, qui superbos respuis,

Et simplices amas, Deus,

Ut crescat in nobis fides,

Cordis tumorem comprime.

Sit summa Patri gloria:

Sit summa Nato, qui fidem

Cruore fundavit suo:

Par sit tibi laus, Spiritus.

AD VESPERAS.

O fortis, O clemens Deus,

Salutis auctor, tu fidem

Nostris potenter insere,

Germen salutis, cordibus.

Hinc omne robur ducimus:

Haec arma nobis; hoc manus

Protecta scuto, flammea

Retundet hostis spicula.

Hinc fundimus preces tibi

Sacri sub umbra nominis;

Quo nititur spes omnium

Uno salutis pignore.

Placatus illo nomine,

Labantibus feres opem,

Dabisque, sanctam degener

Ne vita deturpet fidem.

Sit laus Patri, laus Filio:

Par sit tibi laus, Spiritus,

Infusa per quem cordibus

Relucet imis veritas.

FERIA VI.

AD OFFICIUM NOCT.

Jam sanctius moves opus,

Tecum, Deus, deliberans:

Mundo recenti principem,

Tibique praeconem paras.

Homo creatur; hunc sacro

Coelestis oris halitu

Succendis, et vivam tui

Spirare das imaginem.

Ergo per omnes aequoris,

Telluris omnes et sinus

Regnabit: at memor sui

Deo minorem se gerat.

Heu, caeca cordis pravitas!

Jugum rebellis excutit;

Deo superbus nec timet

Aequare pulvis verticem.

Hinc quanta luctuum cohors

Incumbit orbi perdito!

O Christe, ni feras opem,

Spes tota sontes deseret.

Qui nos creavit, laus Patri;

Qui nos redemit, Filio;

Cujus movemur halitu,

Par sit tibi laus, Spiritus.

AD LAUDES.

Ultricibus nos undique

Dum saucias telis, Deus,

Quis ferre, te praeter, queat

Moerentibus solatium?

Mundus facessat: nil opis

Favore praestat futili:

Fallacibus quin asperat

Alitque fomentis malum.

Flagella nos terrent tua;

Non illa spem demunt tamen:

Quae ferre nos jubes, Pater,

Fiunt medela vulnerum.

At impetus libidinum

Ferocientes comprime:

Haec vera nos vexant mala,

Sanare quae solus potes.

Quid ergo cessas? ingruunt

Intus forisque praelia;

Hosti-ne praeda mens erit

Christi redempta sanguine?

Audis precantes: anxiae

Spes blanda jam menti redit:

O Christe, tetros mors tua

Mortis pavores discutit.

Sit Trinitati gloria,

Quae sic flagellis quos amat

Exercet, ut clementiae

Rursum recordetur suae.

AD VESPERAS.

Lugete, pacis Angeli:

Mortalis en ultro Deus,

Culpae gerens imaginem,

Poenam nocentum sustinet.

Amoris O miraculum!

O cordis humani stupor!

Insons Deus neci datur;

Pigebit et sontes pati!

Nos sempiternis crux tua,

O Christe, flammis eruit:

Hie ure vindex, his seca,

Parcas in aeternum modo.

Caro reclamat; sed Patris

Urget voluntas: nos tua

Virtute da fortes sequi,

Jesu, quod exemplo doces.

Livore sanatos tuo,

Tuoque lotos sanguine,

Peccando ne novam sinas

Parare nos tibi crucem.

Qui Filium tradit, Patri,

Natoque sit laus victimae:

Par sit tibi laus, qui sacram

Succendis aram, Spiritus.

SABBATO.

AD OFFICIUM NOCT.

Tandem peractis, O Deus,

Sexto dierum limite,

Ponis modum laboribus,

Orbique plaudis condito.

At dum perenni septimam

Lucem quieti consecras,

En te reposcit denuo

Alter creatorem labor.

Te cuncta nempe praedicant;

Te terra, pontus, sidera

Cantu celebrant aemulo;

Peccator unus dissonat.

Tu pectus aufer saxeum;

Tu carneum pectus crea:

Et caritatis uberes

Fructus canent hymnum tibi.

Haec te juvant praeconia,

Si facta voci consonent:

Sic efficaci flectitur

Divina majestas prece.

Aeterna laus et gloria

Uni sit et trino Deo,

Qui cuncta nutu condidit,

Nutuque servat condita.

AD LAUDES.

Rerum Creator omnium,

Nostros labores adjuva;

Ut casta Christi nomine

Nos vita dignos arguat.

Tu nempe sanctus et potens,

Placere das solus tibi:

Tu legis auctor das sequi

Quod lege praemonstras iter.

Cingunt iter pericula,

Tu lubricos firma pedes;

Et certiore fervidi

Pergemus ad metam gradu.

O meta felix, pax ubi

Et vera nos manet quies;

Ubi voluptatis sacro

Torrente potabis tuos!

Te mens, O alma Trinitas,

Anhelat ardens, te sitit:

Tua redemptis gratia

Aeterna redde praemia.

AD VESPERAS.

Supreme motor cordium,

Tu sanctitatis frugibus

Justos ab orbe condito

Tenore ditas perpeti.

Hic spes, fides et caritas

Dulci cohaerent vinculo:

Praesentis aevi post diem

Manebit una caritas.

O caritas! O Veritas!

O lux perennis! en erit,

Post tot labores, ut tuo

Tandem fruamur Sabbato.

Hic mille per discrimina

Semen gementes spargimus:

Illic ovante splendidam

Gestabimus messem manu.

Tu trine, tu potens Deus,

Fructus adauge quos petis:

Mox dona, justus arbiter,

Coelo coronabis tua.

HYMNI
DE TEMPORE.

IN ADVENTU.

AD OFFICIUM NOCT.

Instantis adventum Dei

Poscamus ardenti prece:

Festisque munus inclytum

Praeoccupemus canticis.

Aeterna Proles feminae

Non horret includi sinu;

Fit ipse servus, ut jugo

Nos servitutis eximat

Mansuetus et clemens venit;

Occurre, festina, Sion:

Ultro tibi quam porrigit,

Ne dura pacem respuas.

Mox nube clara fulgurans

Mundi redibit arbiter,

Suique membra corporis

Coelo triumphator vehet.

Foetus tenebrarum, die

Cedant propinquo crimina:

Adam reformetur vetus,

Imago succedat novi.

Qui liberator advenis,

Fili, tibi laus maxima

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

AD LAUDES.

Jordanis oras praevia

Vox ecce Baptistae quatit:

Praeconis ad grandes sonos

Ignavus abscedat sopor.

Auctoris adventum sui

Tellus, et aether, et mare

Praegestiente sentiunt

Et jam salutant gaudio.

Mundemus et nos pectora:

Deo propinquanti viam

Sternamus; et dignam domum

Tanto paremus hospiti.

Tu nostra, tu, Jesu, salus;

Tu robur et solatium:

Arens ut herba, te sine

Mortale tabescit genus.

Aegris salutarem manum

Extende: prostratos leva:

Ostende vultum, jam suus

Mundo reflorescet decor.

Qui liberator advenis,

Fili, tibi laus maxima

Cum Patre, et almo Spiritu,

In sempiterna secula.

AD VESPERAS.

Statuta decreto Dei

Tandem propinquant tempora:

Emptus tot annorum mora

Affulget e coelo dies.

Patris nefando crimine

Proles jacebat saucia:

In mortis umbra conditum

Sedebat humanum genus.

Morti secundae debitos

Et sempiternis ignibus

Horrenda justi Judicis

Manebat expectatio.

Heu! quis ruinae tam gravis

Sarcire damna; quae manus

Afferre tam grandi queat

Parem medelam vulneri?

Tu, Christe, tu solus tuo

Delapsus e throno Deus,

Imagini potes tuae

Formam decusque reddere.

Rorate, coeli desuper;

Justumque foecundo sinu

Complexa tellus, perdito

Orbi salutem germinet.

Sit sempiterna laus tibi,

Verbum Patris factum caro,

Cum Patre, cumque Spiritu,

Nunc, et per omne seculum.

AD COMPLETORIUM.

In noctis umbra desides

Dum somnus artus occupat,

Ad te, Deus, fidelibus

Mens excubat suspiriis.

Desiderate gentibus,

Verbum Patris, mundi salus,

Audi preces gementium,

Tandemque lapsos excita.

Adsis, Redemptor, et tuae

Plebis relaxans crimina,

Adae scelus quas clauserat

Reclude coelestes domos.

Qui liberator advenis,

Fili, tibi laus maxima

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

IN VIGILIA NATALIS DOMINI.

AD COMPLETORIUM.

Mundi salus qui nasceris,

Jesu puer; nos respice;

Da moribus castis tuam

Referre nos infantiam.

Fessos diurno dum levat

Labore nocturnus sopor,

Defende, Pastor, bestiis

Tuas ab infestis oves.

Qui natus es de Virgine,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

IN NATIVITATE DOMINI.

AD PRIMAS VESPERAS ET LAUDES.

Missum Redemptorem polo

Novumque totus, qua patet,

Adoret orbis Principem

Natum Maria virgine.

Rerum creator omnium

Servile corpus induit;

Ut carne carnem liberans,

Ne perderet quos condidit.

Quod ante mundi tempora

Verbum Patris prodit sinu,

Obnoxius nunc tempori

Mortalis infans nascitur.

Foeno cubare sustinet,

Praesepe non horret Deus,

Et indiget lactis cibo

Cibus perennis coelitum.

Quae cardines mundi rotant

Manus ligantur fasciis:

Imbellis et plorans jacet,

Ut nos jacentes erigat.

Judex futurus seculi

Nunc blandus ad cunas vocat:

Amore tanto, mutui

Amoris exposcit vices.

Qui natus es de Virgine,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu

In sempiterna secula.

AD OFFICIUM NOCT.

Jam desinant suspiria;

Audivit ex alto Deus:

Coeli patescunt; en adest

Promissa pax mortalibus.

Profunda noctis otia

Coelestis abrumpit chorus;

Natumque festo carmine,

Annuntiat terris Deum.

Specum sacratam pervigil

Dum turba pastorum subit,

Eamus, et castis pia

Cunis feramus oscula.

At quale nobis panditur

Intrantibus spectaculum!

Praesepe, foenum, fasciae,

Parens inops, infans puer.

Tu-ne ille, Christe, Filius

Et splendor aeterni Patris?

Illum-ne cerno qui levi

Orbem pugillo sustinet?

Sic est: verenda queis lates,

Fides penetrat nubila:

Agnosco quem proni vident,

Tremunt, adorant Angeli.

Agis magistrum vel tacens:

Ex hac cathedra nos doces

Vitare quod carni placet,

Caro quod horret perpeti.

Castos amores nutriens,

Sanans tumentes spiritus,

Divine, nostris, o Puer,

Praecordiis innascere.

AD VESPERAS.

Jesu, Redemptor omnium,

Summi Parentis unice,

Qui solus ante secula

Patri Deo par nasceris.

Tu nostra pax et gloria,

Spes una tu mortalium,

Intende quas tibi preces

De cordis ara fundimus.

Qui corporis nostri volens

Nascendo formam suscipis,

Divinitatis nos simul

Das esse consortes tuae.

Ad illud evectos decus

Tuere fratres; degener

Ne vita sontes pristinam

In vilitatem deprimat.

Hoc sancta te poscit dies,

Ortus dies tui memor,

Qua lucido surgens thoro

Sol verus orbem visitas.

Nunc ergo terra, nunc polus,

Vastique tractus aequoris,

Qui te dedit, festis Patrem

Laudare certent canticis.

Et nos, perennis o quibus

Salutis auctor nasceris,

Faustum triumphali juvat

Ornare concentu diem.

Qui natus es de Virgine,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

IN FESTO S. STEPHANI PROTO-MARTYRIS.

AD OFFICIUM NOCT.

O qui tuo, dux Martyrum,

Praefers coronam nomine,

Non de caducis floribus

Tibi coronam nectimus.

Tuo cruenta sanguine,

Quam saxa fulgent pulchrius?

Aptata sacro vertici

Non sic micarent sidera.

Quot facta fronti vulnera,

Tot tela lucis emicant;

Et Angelo monstrat parem,

Quod prodit e vultu, jubar.

Tu prima Christo victimae

Vitam rependis victima,

Primusque testis aemulo

Deum fateris funere.

Tu primus ostensam tibi

Maris rubri sulcas viam:

Quot te sequentur Martyrum

Quibus praeis, exercitus!

Qui natus es de Virgine,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

AD LAUDES.

Quid, obstinata pectora,

Verbo Dei resistitis?

Qui vos Deo plenus docet,

Hunc destinatis funeri.

Omnes in unum saeviunt,

Saxis gravant truces manus:

Hunc particeps Saulus necis

Per omnium dextras petit.

Quid hoc? repente panditur

Stellata coeli regia:

Ad dexteram Patris videt

Sublime stantem Filium.

Non deseris, dux, militem

Quem, Christe, spectans roboras;

Stas arbiter certaminis,

Futurus ipse praemium.

Deo mori sub judice

Pugnantis est victoria:

Dum grando saxorum pluit,

Nil sentit affixus polo.

Mens nempe largo vividae

Torrente lucis ebria,

Nil corporis memor sui,

Jam se beatis inserit.

Qui natus es de Virgine,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

AD VESPERAS.

Miris probat sese modis

Suos in hostes caritas;

Et blandiens et increpans

Amica semper caritas.

Qui stans perorabat sibi,

Cadens et expirans humi,

Lingua diserti sanguinis,

Suis perorat hostibus.

Audivit e coelo Deus

Suprema verba Martyris;

Dux Saulus, et testis necis

Necis fit ipse praemium.

Fractis jacens cervicibus,

Et sic perire laetior,

O Christe, dixit, suscipe

Quem pono pro te spiritum.

Tum blanda mors amabili

Sopore clausit lumina;

Ad lucis aeternae jubar,

Exutus artus, evolat.

Servire mensis pauperum

Id muneris quondam tui;

Conviva nunc dignus Deo,

Mensis supernis assides.

Tu nuptiali splendidus

Tui cruoris purpura,

Ad immolati transvolas

Admissus Agni nuptias.

Quid non, Deus, si respicis,

Humana possunt pectora?

Cujus triumphum pangimus,

Fac nos et exemplum sequi.

Qui natus es de Virgine,

Jesu, tibi sit gloria

Cum Patre, cumque Spiritu,

In sempiterna secula.

IN FESTO S. JOANNIS APOSTOLI.

AD OFFICIUM NOCT.

Tu, quem prae reliquis Christus amaverat,

O dulces hominis deliciae Dei,

Curarum socius, funeris et comes,

Et testis quoque gloriae.

Fortunate nimis, cui licitum fuit

Attrectare manu Verbum hominem Deum,

Hunc audire, oculis cernere, mutuo

Quin et colloquio frui!

Haec dos quanta fuit, cum tibi credidit

Sensus Christus amans pectoris intimos,

Quando monte super totus homo Deus

Sese numine vestiit?

Jesu tu placido dum recubas sinu,

Potas plena Deo vivida flumina;

Illapsu tacito se propius tuis

Numen sensibus inserit.

Ex hoc fonte Deum plenius hauseras;

Corpus destituit mens velut ebria;

Dic, cum blanda quies lumina clauserit,

Quae coelestia videris.

O sacros aditus! O bene mutui

Hac ignota tenus gaudia pectoris!

Quae non tela jacit divus amor sacris

His fornacibus incubans!

Hinc tu semper amans, semper amabilis:

Hinc et frontis honos, virgineus pudor;

Hinc coeleste jubar, quod superos decet,

Toto vertice funditur.

Hinc creber repetis, creber idem sonas:

Quidquid faris, amor, sic amor imperat:

Vix sese capiens aestuat, et suis

Pectus rumpitur ignibus.

Sit laus summa Patri, summaque Filio;

Sit par, sancte, tibi gloria, Spiritus:

Haec est certa fides, fontibus e tuis

Quam divinitus hausimus.

AD LAUDES.

Quem nox, quem tenebrae, densaque nubila,

Circumfusa tegunt lumine splendidum,

Imbelles oculos terrificis Deus

Ne fulgoribus obruat.

O dilecte Deo, quam tibi clarius,

Dum tu vivis adhuc, se dedit aspici!

Tu secreta Dei, mentis et intimae

Rimaris penetralia.

Ceu pennis aquilae, raptus in aethera

Coelum mente petis, sidera transvolas;

Nil obstant rutili fulgura luminis,

Nudo Numine pasceris.

Aeterno genitum de Patre Filium,

Dempta nube, vides, eque Deo Deum

Descendisse sacros de patrio sinu