Transcriber's note: A few typographical errors have been corrected. They appear in the text like this, and the explanation will appear when the mouse pointer is moved over the marked passage.

A

GRADUATED

ENGLISH-WELSH SPELLING-BOOK.

BY JOHN LEWIS.

LONDON:
LONGMAN, BROWN, GREEN, LONGMANS, & ROBERTS.
1857.

PREFACE.

The object of this work is to facilitate the progress of Welsh children in the acquisition of the English language. Every one admits that it is of the highest importance in the education of the young, that they should be well grounded in Orthography. Thirty years' experience as a teacher having given the author ample opportunity of noting the peculiar difficulties in the way of Welsh children attaining a general knowledge of the English language, he would beg leave to impress upon teachers the importance of making the children under their care learn and spell every word in this little book, together with the Welsh meanings. The task, though difficult at first, will in the end reward both the teacher and the child; the former with the pleasure of witnessing his pupil's progress, and the latter with a general knowledge of both languages.

The book is divided into three parts: the first contains about 2013 monosyllables, arranged alphabetically, and classified according to the number of letters. The second contains about 7497 words, arranged alphabetically, and classified according to the number of syllables. The third contains copious English-Welsh Dialogues.

To save the trouble of putting down twice such words as are used as nouns and verbs, the author has placed the meaning of the noun in Welsh, and then the verb with a colon between them. In dissyllables, the learner will remember to place the accent on the first syllable when the word is used as a noun, and on the latter syllable when used as a verb.

THE AUTHOR

Llanrhyddlad.

A GRADUATED

ENGLISH-WELSH SPELLING BOOK.

WORDS OF ONE AND TWO LETTERS.

A, un

Ah, O! och!

Am, ydwyf, wyf

An, un

As, megys, fel

At, yn, wrth, ger

Be, bod, hanfod

By, gan; wrth

Do, gwneuthur, gwneud

Go, myned; ewch

Ha, ha! och!

He, efe

I, myfi, mi

If, os, pe

In, mewn, o fewn

Is, y mae, ydyw; sydd, oes

It, e, fe, fo

Me, mi

My, fy, eiddof

No, na, nid, nage

Of, o, gan; am

Oh, O! och! ho!

On, ar; ym mlaen

Or, neu

Ox, ych

So, felly, fel hyny

To, i, at, wrth

Up, i fyny

Us, ni

We, nyni, ni

Ye, chwi, chwychwi

WORDS OF THREE LETTERS.

Act, gweithred: gweithredu

Add, cyssylltu, dodi at

Age, oed, oedran

Aid, cymhorth: helpu

Ail, dolurio, poeni

Aim, amcan: amcanu

Air, awyr; awyro

Ale, cwrw

All, pawb, oll

And, a, ac

Ant, morgrugyn

Apt, chwannog; cymhwys

Arc, cromell

Are, ydym, ydynt

Ark, arch

Arm, braich: arfogi

Art, celfyddyd: wyt

Ash, onen

Ask, gofyn

Ass, asyn

Awe, arswyd, ofn: dychrynu

Awl, mynawyd

Axe, bwyell

Bad, drwg

Bag, cwd, cod: cydu

Bar, bar, bollt: bario, bolltio

Bat, ystlum; clwpa

Bay, morgilfach; gwineu

Bed, gwely

Bee, gwenynen

Beg, cardota; erfyn

Bid, erchi; cynnyg

Big, mawr; balch

Bit, dernyn; genfa

Bog, cors

Bow, bwa; ymgrymiad

Box, blwch, cist

Boy, bachgen

Bud, blaguryn: blaguro

But, ond, eithr, er hyny

Buy, prynu

Can, piser: gallu

Car, cerbyd

Cat, cath

Cot, bwthyn

Cow, buwch

Cry, wylo, crio

Cud, cil

Cup, cwpan

Cut, toriad: tori

Dam, arglawdd; argau: llynio

Day, diwrnod, dydd

Den, ffau, lloches

Dew, gwlith

Did, gwnaeth, gwnaed

Die, marw, trengi

Dig, cloddio, palu

Dim, tywyll: tywyllu

Dip, trochi

Doe, ewig

Dog, ci

Dot, man; nod: manu; nodi

Dry, sych: sychu

Due, dyled; dyledus

Dug, teth: paledig

Dye, lliw: lliwio

Ear, clust; twysen

Ebb, trai: treio

Eat, bwyta

Eel, llysẅen

Egg, wy

End, diwedd; terfyn

Err, cyfeiliorni

Eve, cyfnos, min nos

Ewe, mamog

Eye, llygad: llygadu

Fan, gwyntyll: gwyntyllio

Far, pell

Fat, tew; brasder: pesgi

Fed, pasgedig

Fee, gwobr; tâl: gwobrwyo

Fen, corsdir, morfa

Few, ychydig

Fib, celwydd, anwiredd

Fig, ffigysen

Fin, asgell

Fir, ffawydden

Fit, llewyg; addas: cyfaddasu

Fix, sicrhau, sefydlu

Fly, gwybedyn: ehedeg

Foe, gelyn

Fog, niwl

For, am; canys; oblegid

Fox, llwynog

Fry, manbysg: ffrio

Fun, digrifwch

Fur, ffwrw, panflew

Gap, bwlch, adwy

Get, cael, caffael, ceisio

Gin, gwirod; magl

God, Duw

Got, caffaeledig

Gum, glud: gludio

Gun, gwn, dryll

Ham, ffolen, y gar

Hat, het, capan

Hay, gwair

Hem, hem: hemio

Hen, iar

Her, hi, ei

Hew, cymmynu, naddu

Hid, cuddiedig

Him, ef, efe

His, ei, eiddo ef

Hit, tarawiad; ergyd: taro

Hip, pen y glun, clun

Hob, pentan

Hod, hawg, cafn cymmrwd

Hoe, caib: ceibio

Hog, mochyn

Hop, llam: llemain

Hot, poeth, brwd

How, pa, pa fodd

Hut, bwth, cwt

Ice, ia

Ill, drwg, claf, sal

Inn, gwestty, tafarn

Jar, costrel: gwrthdaro

Jaw, yr en, cern

Jew, Iuddew

Job, tasg; swydd: gorchwylio

Joy, llawenydd, gorfoledd

Jug, crothogen, diodlestr

Key, agoriad, allwedd

Kid, myn gafr

Kin, perthynas

Lad, hogyn

Lap, arffed: lleibio

Law, cyfraith, deddf

Lay, lleygol: gosod, dodi

Led, arweinedig

Leg, coes; llorp

Let, gosod, gadael

Lid, caead

Lie, celwydd: gorwedd

Lip, gwefus, min

Lit, goleuedig

Log, boncyff; cyfrifbill

Lop, ysgythru

Lot, coelbren; rhan

Low, isel: brefu

Mad, ynfyd: ynfydu

Man, dyn, gwr

Map, darlun: darlunio

Mat, mat, rhestog

May, Mai: gall, gallu

Men, dynion

Met, cyfarfodedig

Mix, cymmysgu

Mob, gwerinos, terfysglu

Mow, lladd

Mud, llaid, baw: lleidio

Mug, diodlestr, cwpan

Nap, hun: huno

Nay, nage, nac; nid felly

Net, rhwyd

New, newydd

Nit, nedden

Nod, awgrym: awgrymu

Nor, na, nac, nag

Not, na, nac, nad, ni

Now, yn awr, weithion

Nun, mynaches

Nut, cneuen

Oak, derwen

Oar, rhwyf: rhwyfo

Odd, od, hynod; anghydrif

Ode, awdl

Off, ymaith, oddi wrth

Old, hen, oedranus

One, un, rhyw un

Orb, pel, pellen; cylch

Ore, mŵn, mettel

Our, ein

Out, allan, o'r tu allan

Owe, dylu; bod mewn dyled

Owl, dylluan

Own, eiddo; hun: meddu

Pan, padell

Paw, pawen: palfu

Pay, tâl, cyflog: talu

Pea, pysen

Peg, hoel bren: pinio

Pen, pin: cau i fyny

Pew, eisteddle

Pie, pastai

Pig, mochyn

Pin, pin, nodwydd: pinio

Pit, pwll, pydew: pyllu

Ply, plyg, tuedd: ymroddi

Pod, coden, plisgyn

Pot, potyn; crochan

Pox, brech

Put, gosod, dodi

Rag, brat, cerpyn

Ram, hwrdd: hyrddio

Ran, rhedwyd

Rap, cnoc: cnocio

Rat, llygoden ffreinig

Raw, ir, ammrwd

Ray, pelydryn: pelydru

Red, coch

Rib, asen

Rid, troi heibio: rhyddhau

Rim, ymyl, cylch

Rip, rhwygo

Rob, ysbeilio

Rod, gwialen

Roe, iyrches, ewig

Rot, malldod: pydru

Row, rhes: rhwyfo

Rub, rhwbio

Rue, galaru, gofidio

Rug, cwrlid, huling

Run, rhedfa: rhedeg

Rut, ol olwyn: rhidio

Rye, rhyg

Sad, trist, prudd

Sap, nodd, sudd: tangloddio

Sat, eisteddedig; eisteddwyd

Saw, llif: llifio; gwelwyd

Say, dywedyd

Sea, môr, gweilgi

See, esgobaeth: gweled

Set, llawnrif; planigyn: gosod, planu

Sew, gwnïo, pwytho

Sex, rhyw, rhywogaeth

She, hi

Shy, gwylaidd, yswil

Sin, pechod; bai: pechu

Sir, syr, meistr

Six, chwech

Sky, gwybr, wybren

Sly, cyfrwys

Sod, tywarchen

Son, mab

Sow, hwch

Sow, hau, heu

Spy, ysbïwr: ysbïo

Sty, cwt mochyn; llefrithen

Sue, rhoi cwyn; rhoi cyfraith

Sum, swm, cyfanrif: cydgrynoi

Sun, haul: heulo