| Transcriber's note: | A few typographical errors have been corrected. They appear in the text like this, and the explanation will appear when the mouse pointer is moved over the marked passage. |
A
GRADUATED
ENGLISH-WELSH SPELLING-BOOK.
BY JOHN LEWIS.
LONDON:
LONGMAN, BROWN, GREEN, LONGMANS, & ROBERTS.
1857.
PREFACE.
The object of this work is to facilitate the progress of Welsh children in the acquisition of the English language. Every one admits that it is of the highest importance in the education of the young, that they should be well grounded in Orthography. Thirty years' experience as a teacher having given the author ample opportunity of noting the peculiar difficulties in the way of Welsh children attaining a general knowledge of the English language, he would beg leave to impress upon teachers the importance of making the children under their care learn and spell every word in this little book, together with the Welsh meanings. The task, though difficult at first, will in the end reward both the teacher and the child; the former with the pleasure of witnessing his pupil's progress, and the latter with a general knowledge of both languages.
The book is divided into three parts: the first contains about 2013 monosyllables, arranged alphabetically, and classified according to the number of letters. The second contains about 7497 words, arranged alphabetically, and classified according to the number of syllables. The third contains copious English-Welsh Dialogues.
To save the trouble of putting down twice such words as are used as nouns and verbs, the author has placed the meaning of the noun in Welsh, and then the verb with a colon between them. In dissyllables, the learner will remember to place the accent on the first syllable when the word is used as a noun, and on the latter syllable when used as a verb.
THE AUTHOR
Llanrhyddlad.
A GRADUATED
ENGLISH-WELSH SPELLING BOOK.
WORDS OF ONE AND TWO LETTERS.
A, un
Ah, O! och!
Am, ydwyf, wyf
An, un
As, megys, fel
At, yn, wrth, ger
Be, bod, hanfod
By, gan; wrth
Do, gwneuthur, gwneud
Go, myned; ewch
Ha, ha! och!
He, efe
I, myfi, mi
If, os, pe
In, mewn, o fewn
Is, y mae, ydyw; sydd, oes
It, e, fe, fo
Me, mi
My, fy, eiddof
No, na, nid, nage
Of, o, gan; am
Oh, O! och! ho!
On, ar; ym mlaen
Or, neu
Ox, ych
So, felly, fel hyny
To, i, at, wrth
Up, i fyny
Us, ni
We, nyni, ni
Ye, chwi, chwychwi
WORDS OF THREE LETTERS.
Act, gweithred: gweithredu
Add, cyssylltu, dodi at
Age, oed, oedran
Aid, cymhorth: helpu
Ail, dolurio, poeni
Aim, amcan: amcanu
Air, awyr; awyro
Ale, cwrw
All, pawb, oll
And, a, ac
Ant, morgrugyn
Apt, chwannog; cymhwys
Arc, cromell
Are, ydym, ydynt
Ark, arch
Arm, braich: arfogi
Art, celfyddyd: wyt
Ash, onen
Ask, gofyn
Ass, asyn
Awe, arswyd, ofn: dychrynu
Awl, mynawyd
Axe, bwyell
Bad, drwg
Bag, cwd, cod: cydu
Bar, bar, bollt: bario, bolltio
Bat, ystlum; clwpa
Bay, morgilfach; gwineu
Bed, gwely
Bee, gwenynen
Beg, cardota; erfyn
Bid, erchi; cynnyg
Big, mawr; balch
Bit, dernyn; genfa
Bog, cors
Bow, bwa; ymgrymiad
Box, blwch, cist
Boy, bachgen
Bud, blaguryn: blaguro
But, ond, eithr, er hyny
Buy, prynu
Can, piser: gallu
Car, cerbyd
Cat, cath
Cot, bwthyn
Cow, buwch
Cry, wylo, crio
Cud, cil
Cup, cwpan
Cut, toriad: tori
Dam, arglawdd; argau: llynio
Day, diwrnod, dydd
Den, ffau, lloches
Dew, gwlith
Did, gwnaeth, gwnaed
Die, marw, trengi
Dig, cloddio, palu
Dim, tywyll: tywyllu
Dip, trochi
Doe, ewig
Dog, ci
Dot, man; nod: manu; nodi
Dry, sych: sychu
Due, dyled; dyledus
Dug, teth: paledig
Dye, lliw: lliwio
Ear, clust; twysen
Ebb, trai: treio
Eat, bwyta
Eel, llysẅen
Egg, wy
End, diwedd; terfyn
Err, cyfeiliorni
Eve, cyfnos, min nos
Ewe, mamog
Eye, llygad: llygadu
Fan, gwyntyll: gwyntyllio
Far, pell
Fat, tew; brasder: pesgi
Fed, pasgedig
Fee, gwobr; tâl: gwobrwyo
Fen, corsdir, morfa
Few, ychydig
Fib, celwydd, anwiredd
Fig, ffigysen
Fin, asgell
Fir, ffawydden
Fit, llewyg; addas: cyfaddasu
Fix, sicrhau, sefydlu
Fly, gwybedyn: ehedeg
Foe, gelyn
Fog, niwl
For, am; canys; oblegid
Fox, llwynog
Fry, manbysg: ffrio
Fun, digrifwch
Fur, ffwrw, panflew
Gap, bwlch, adwy
Get, cael, caffael, ceisio
Gin, gwirod; magl
God, Duw
Got, caffaeledig
Gum, glud: gludio
Gun, gwn, dryll
Ham, ffolen, y gar
Hat, het, capan
Hay, gwair
Hem, hem: hemio
Hen, iar
Her, hi, ei
Hew, cymmynu, naddu
Hid, cuddiedig
Him, ef, efe
His, ei, eiddo ef
Hit, tarawiad; ergyd: taro
Hip, pen y glun, clun
Hob, pentan
Hod, hawg, cafn cymmrwd
Hoe, caib: ceibio
Hog, mochyn
Hop, llam: llemain
Hot, poeth, brwd
How, pa, pa fodd
Hut, bwth, cwt
Ice, ia
Ill, drwg, claf, sal
Inn, gwestty, tafarn
Jar, costrel: gwrthdaro
Jaw, yr en, cern
Jew, Iuddew
Job, tasg; swydd: gorchwylio
Joy, llawenydd, gorfoledd
Jug, crothogen, diodlestr
Key, agoriad, allwedd
Kid, myn gafr
Kin, perthynas
Lad, hogyn
Lap, arffed: lleibio
Law, cyfraith, deddf
Lay, lleygol: gosod, dodi
Led, arweinedig
Leg, coes; llorp
Let, gosod, gadael
Lid, caead
Lie, celwydd: gorwedd
Lip, gwefus, min
Lit, goleuedig
Log, boncyff; cyfrifbill
Lop, ysgythru
Lot, coelbren; rhan
Low, isel: brefu
Mad, ynfyd: ynfydu
Man, dyn, gwr
Map, darlun: darlunio
Mat, mat, rhestog
May, Mai: gall, gallu
Men, dynion
Met, cyfarfodedig
Mix, cymmysgu
Mob, gwerinos, terfysglu
Mow, lladd
Mud, llaid, baw: lleidio
Mug, diodlestr, cwpan
Nap, hun: huno
Nay, nage, nac; nid felly
Net, rhwyd
New, newydd
Nit, nedden
Nod, awgrym: awgrymu
Nor, na, nac, nag
Not, na, nac, nad, ni
Now, yn awr, weithion
Nun, mynaches
Nut, cneuen
Oak, derwen
Oar, rhwyf: rhwyfo
Odd, od, hynod; anghydrif
Ode, awdl
Off, ymaith, oddi wrth
Old, hen, oedranus
One, un, rhyw un
Orb, pel, pellen; cylch
Ore, mŵn, mettel
Our, ein
Out, allan, o'r tu allan
Owe, dylu; bod mewn dyled
Owl, dylluan
Own, eiddo; hun: meddu
Pan, padell
Paw, pawen: palfu
Pay, tâl, cyflog: talu
Pea, pysen
Peg, hoel bren: pinio
Pen, pin: cau i fyny
Pew, eisteddle
Pie, pastai
Pig, mochyn
Pin, pin, nodwydd: pinio
Pit, pwll, pydew: pyllu
Ply, plyg, tuedd: ymroddi
Pod, coden, plisgyn
Pot, potyn; crochan
Pox, brech
Put, gosod, dodi
Rag, brat, cerpyn
Ram, hwrdd: hyrddio
Ran, rhedwyd
Rap, cnoc: cnocio
Rat, llygoden ffreinig
Raw, ir, ammrwd
Ray, pelydryn: pelydru
Red, coch
Rib, asen
Rid, troi heibio: rhyddhau
Rim, ymyl, cylch
Rip, rhwygo
Rob, ysbeilio
Rod, gwialen
Roe, iyrches, ewig
Rot, malldod: pydru
Row, rhes: rhwyfo
Rub, rhwbio
Rue, galaru, gofidio
Rug, cwrlid, huling
Run, rhedfa: rhedeg
Rut, ol olwyn: rhidio
Rye, rhyg
Sad, trist, prudd
Sap, nodd, sudd: tangloddio
Sat, eisteddedig; eisteddwyd
Saw, llif: llifio; gwelwyd
Say, dywedyd
Sea, môr, gweilgi
See, esgobaeth: gweled
Set, llawnrif; planigyn: gosod, planu
Sew, gwnïo, pwytho
Sex, rhyw, rhywogaeth
She, hi
Shy, gwylaidd, yswil
Sin, pechod; bai: pechu
Sir, syr, meistr
Six, chwech
Sky, gwybr, wybren
Sly, cyfrwys
Sod, tywarchen
Son, mab
Sow, hwch
Sow, hau, heu
Spy, ysbïwr: ysbïo
Sty, cwt mochyn; llefrithen
Sue, rhoi cwyn; rhoi cyfraith
Sum, swm, cyfanrif: cydgrynoi
Sun, haul: heulo