Transcribed from the 1861 Hughes and Son edition by David Price, ccx074@pglaf.org

A POCKET DICTIONARY, WELSH-ENGLISH.
GEIRIADUR LLOGELL
CYMRAEG A SAESONEG,

wedi ei
ADOLYGU, EI DDIWYGIO, A’I HELAETHU
gan
W. RICHARDS, LL.D.

WREXHAM:

abgraffwyd a chyhoeddwyd gan r. hughes and son

london: simpkin, marshall, and co.

RHAGYMADRODD.

Mae yr awyddfryd cynyddol sydd yn mhlith y Cymry i ymgydnabod yn fwy â’r iaith Saesoneg yn un o arwyddion gobeithiol yr amserau. Am bob un o’n cydgenedl ag oedd yn deall Saesoneg yn nechreuad y ganrif hon, mae yn debyg na fethem wrth ddyweud fod ugeiniau os nad canoedd yn ei deall yn awr. O’r ochor arall, y mae rhifedi mwy nag a feddylid o’r Saeson sy’n ymweled a’n gwlad yn ystod misoedd yr hâf yn gwneuthur ymdrech nid bychan i ddysgu Cymraeg.

Ond mae yn eglur nas gall neb feistroli iaith estronol heb gymorth geiriaduron. Nis gellir dyweud fod y gwahanol Eiriaduron sydd yn awr ar y maes yn rhai ymarferol o herwydd y mae ynddynt filoedd o eiriau nad arferwyd erioed, ac ond odid nad arferir byth; ac y mae hyny, wrth reswm, yn chwyddo y gwaith, nes peri ei fod allan o gyraedd y dosparth iselradd. Geiriadur rhad ymarferol yw hwn i’r lluaws nad allant hyfforddio i gael rhai mwy.

Ond er fod llawer o’r geiriau anarferedig wedi eu gadael allan, eto y mae yn cynwys pob gair sydd mewn arferiad gyffredin wrth siarad ac ysgrifenu.

Cymerwyd gofal mawr yn narlleniad y tafleni, fel yr hyderir nad oes ynddo un gwall gwerth ei nodi.

Rhagfyr 14, 1861.

ABREVIATIONS USED IN THE WORK.
BYRIADAU ARFEREDIG YN Y GWAITH.

a. or adj., adjective, enw gwan

ad. or adv., adverb., rhagferf

con. or conj., conjunction, cysylltiad

int. inter, or interj., interjection, cyfryngiad

n., noun, enw cadarn

pre. or prep., preposition, arddodiad

pref., prefix, blaenddodiad

pr. or pro., pronoun, rhagenw

v., verb, parwyddiad

GEIRIADUR CYMRAEG A SAESONEG
WELSH-ENGLISH DICTIONARY

A, an interrogative adverb, “A ddaw efe?” An affirmative adv. “Efe a ddaw.”

A, ac, con. and, as

A, ag, prep. with

A, pron. who, which, that

A, int. oh

A, prefix, as, athref from tref

Ab, or ap, n. m. a son

Ab, Epa, n. m. ape, monkey

Abad, n. m. an abbot

Abadaeth, n. f. abbacy

Aber, n. m. the fall of one river into another, or into the sea, a confluence of water

Aberth, n. m. oblation, sacrifice

Aberthiad, n. m. a sacrificing

Aberthu, v. to sacrifice

Aberthwr, n. m. sacrificer

Aberu, v. to disembogue

Abl, a. able, powerful, wealthy

Abledd, n. m. ability, power

Abrediad, n. m. transmigration

Abredu, v. to transmigrate

Abrwysg, a. unwieldy; heavy

Abrwysgaw, v. to inebriate

Abrwyagl, a. huge, vast, immense

Absen, n. f. slander, detraction

Absenol, a. absent

Absenu, v. to slander, to back bite; to speak ill of any one

Absenwr, n. m. backbiter; absentee; slanderer

Abwy, n. m. a carcase, a carrion

Abwyd, n. m. a bait; fodder

Abwydiad, n. m. a baiting, a foddering

Abwydo, v. to bait, to feed

Abwydwr, n. m. one who baits

Abwydyn, n. m. a bait; a worm

Abwydyn v. cefn, the spinal cord

Ac, see A.

Acan, n. f. a saying; accent

Acen, n. f. accent

Acenawl, a. enunciative

Aceniad, n. m. accentuation

Acenu, v. to accent, to sound

Acw, ad. there, hence

Ach, n. f. a fluid liquid; a stem

Achles, n. f. succour, refuge, defence; manure

Achlesawl, a. succouring

Achlesiad, n. m. a succouring

Achlesu, v. to succour, to cherish

Achleswr, n. m. succourer

Achlesydd, n. m. succourer

Achlud, n. m. covert, obscurity

Achlwm, v. to knot, to tie

Achlysur, n. m. cause, motive; occasion, opportunity

Achlysuro, v. to occasion

Achlysurol, a. occasional

Achlyw, n. m. a hearing

Achos, n. m. cause

Achosadwy, a. effectible

Achosedig, a. endued with a cause

Achosedigol, a. effectuative

Achosi, v. to cause, to occasion

Achosiad, n. m. a causing

Achosol, a. efficient; effectual

Achosoldeb, n. m. effectiveness

Achref, a. suppliant, craving

Achres, n. f. a row, a rank

Achretawr, n. m. a creditor

Achreth, n. m. a trembling

Achrwm, a. crooked or bent

Achrwym, n. m. a restraint

Achryf, a. strong, potent, powerful, able

Achub, v. to save, to secure

Achubadwy, a. salvable

Achubiad, n. m. a saving

Achubiaeth, n. m. a securing

Achubol, a. saving; delivering

Achubwr, n. m. a saviour

Achudd, n. m. seclusion

Achul, a. narrow; lean; squalid

Achwaith, n. m. sourness

Achwaneg, a. more, additional

Achwanegiad, n. m. augmentation, addition

Achwanegol, a. augmentative

Achwanegu, v. to increase

Achwlwm, n. m. a tie

Achwr, n. m. genealogist

Achwre, n. m. a shelter, a skreen

Achwy, a. tending to be foremost, busy-body

Achwyn, n. m. complaint: v. to complain

Achwynedig, a. being complained

Achwynedigaeth, n. m. accusation, charge

Achwynedigol, a. accusatory

Achwynol, a. plaintive

Achwyngar, a. querulous

Achwyngarwch, n. m. querulousness

Achwyniad, n. m. a complaining

Achwyniaeth, n. m. accusation

Achwynwr, n. m. a complainer

Ad, a. a going on, over, or to. It is a general prefix to words answering to RE

Adaddawiad, n. a promising again

Adaddewid, n. a second promise

Adaddo, v. to promise again

Adaerwch, n. importunity

Adafael, n. a distraint

Adafaeliad, n. a distraining

Adafaelu, v. to attach, to seize

Adail, n. a building

Adain, n. a wing; a bird

Adalw, v. to recall; to revoke

Adalwad, n. a recalling

Adan, n. a fin; a spoke

Adanadl, n. respiration

Adanadliad, n. a respiring

Adanadlu, v. to respire

Adanerch, n. second greeting

Adanerchiad, n. a resaluting

Adanerchu, v. to resalute

Adanfon, v. to send again

Adanfoniad, n. a sending again

Adanfonol, a. sending again

Adar, n. p. birds, fowls

Adara, v. to fowl

Adarol, a. relating to birds

Adardy, n. an aviary, a cage

Adarddelw, v. to reassert

Adarddelwad, n. reassertion

Adaren, n. a female bird

Adargi, n. a setting dog

Adargoel, n. augury

Adargoelio, v. augurize

Adargop, n. a spider

Adargopwe, n. a spider’s web

Adarwr, n. a fowler

Adarwriaeth, n. the practice of fowling

Adaw, v. to glide off: to fly

Adawr, n. chewing the cud

Adbeniad, n. re-assignment

Adbenodi, v. to subdivide

Adbenod, n. subdivision

Adbenu, v. to re-assign

Adblan, n. a second setting

Adblaniad, n. a transplanting

Adblanu, v. to transplant

Adblyg, n. a second fold

Adblygadwy, a. reduplicable

Adblygedd, n. recurvity

Adblygiad, n. a recurvation

Adblygol, a. reduplicate

Adblygu, v. to fold back

Adborion, n. p. leavings, refuse

Adbrawf, n. re-tasting

Adbrofi, v. to taste again

Adbrynadwy, a. redeemable

Adbrynedigaeth, n. redemption

Adbrynedig, a. redeemed

Adbryniad, n. a ransom

Adbrynol, a. redeeming

Adbrynu, v. to repurchase

Adbrynwr, n. re-purchaser

Adchwanegol, a. additional

Adchwanegu, v. to re-augment

Adchwedl, n. a rumour

Adchwilio, v. to research

Adchwiliedig, a. researched

Adchwiliwr, n. a researcher

Adchwilio, v. to revolve

Adchwyl, n. a circumvolution

Adchwyladwy, a. revolvable

Adchwyliad, n. a revolving

Adeg, n. opportunity, season

Adeginad, n. the second budding

Adegino, v. to bud again

Adeilad, n. a building

Adeiladaeth, n. architecture

Adeiladol, a. edifying architectural

Adeiladu, v. to build

Adeiledydd, n. architect

Adeiladedig, a. built

Adeilo, v. to build or construct

Adeilwr, n. architect, builder

Adeiniad, n. winging

Adeinio, v. to fly, to wing

Adeiniog, a. winged, pinioned

Adeinol, a. relating to wings

Adeiriad, n. tautology

Adeirio, v. repeating of words

Adeiriog, a. tautological

Aden, n. a wing, a pinion

Adenedig, n. regenerated

Adenedigaeth, n. regeneration

Adeni, v. to regenerate

Adennill, v. to regain

Adennilliad, n. a thing regained

Adennillwr, n. regainer

Adenw, n. a second name

Adenwi, v. to name again

Aderbyniad, n. a receiving back

Aderyn, v. bird, a fowl

Adethol, v. to reselect

Adfach, n. the beard of a dart

Adfachiad, n. a re-hooking

Adfachog, a. barbed, bearded

Adfachu, v. to barb, to re-hook

Adfail, n. a ruin

Adfarn, n. reversed judgement

Adfarnedig, a rejudged

Adfarniad, n. reversing of judgement

Adfarnu, v. to rejudge

Adfath, n. a recoinage

Adfathiad, n. a recoining

Adfathu, v. to recoin

Adfedyddio, v. to rebaptize

Adfeddianu, v. to reposses

Adfeddianol, a repossessive

Adfeddiant, n. re-possession

Adfeddianwr, n. m. repossessor

Adfeddwl, n. second thought

Adfeddyliad, n. recollection

Adfeddylied, v. to recollect

Adfeiliad, n. a decaying

Adfeiliedig, a. decayed, in ruin

Adfeilio, v. to decay, to moulder

Adfeillog, a. decaying; ruinous

Adfeio, v. to recriminate

Adfer, n. what is restored

Adferadwy, a. restorable

Adferedig, a. restorable

Adferedigaeth, n. restoration

Adferiad, n. a restoring

Adferol, a. restorative

Adferth, n. comfort

Adferthiad, n. a comforting

Adferthol, a. comforting

Adferthu, v. to comfort, to recreate

Adferwi, v. to boil again

Adferwr, n. restorer

Adferyd, v. to make restitution

Adfesur, n. a second measure: v. to measure a second time

Adflagur, n. a second bud

Adflaguro, v. to bud again

Adflas, n. insipidity of taste

Adflin, a. fatigue over again

Adflinder, n. irritation

Adflino, v. to irritate

Adflith, n. a second milk

Adflitho, v. to yield second milk

Adflodau, n. m. second blossoms

Adflodeuad, n. m. refloration

Adflodeuo, v. to reflourish

Adflodeuog, a. reflorescent

Adfraenar, n. m. second fallow

Adfrawd, n. f. a reversed or second judgment

Adfryd, n. m. a second intention

Adfwriad, n. m. a recasting

Adfwrw, v. to recast

Adfwynhau, v. to re-enjoy

Adfydiog, a. in adversity; miserable, wretched

Adfydig, a. distressed, wretched

Adfyd, ad. perhaps, it may be

Adfyddin, n. f. a corps of reserve

Adfyfyrdod, n. m. reconsideration, reflection

Adfyfyriad, n. m. reconsidering

Adfyfyrio, v. to reconsider

Adfynegiad, n. m. a redeclaring

Adfynegu, v. to declare again

Adfyw, n. m. lack of life; fallow a. revived, alive again

Adfywhau, v. to reanimate

Adfywiad, n. m. a revival

Adfywiant, n. m. reanimation

Adfywio, v. to revive

Adfywiocau, v. to reinvigorate

Adfywiogi, v. to reanimate

Adffugio, v. to disguise anew

Adffurfio, v. to reform; to repair

Adffurfiwr, n. m. a reformer

Adffynu, v. n. to prosper again

Adgadarnhau, v. to re-fortify

Adgadw, v. to keep again