Trzech Budrysów
Ballada litewska
Stary Budrys trzech synów, tęgich jak sam Litwinów,
Na dziedziniec przyzywa i rzecze:
«Wyprowadźcie rumaki i narządźcie kulbaki1,
A wyostrzcie i groty, i miecze.
Bo mówiono mi w Wilnie, że otrąbią niemylnie
Trzy wyprawy na świata trzy strony:
Olgierd2 ruskie posady3, Skirgiełł4 Lachy sąsiady,
A ksiądz5 Kiejstut6 napadnie Teutony7.
Wyście krzepcy8 i zdrowi, jedźcie służyć krajowi,
Niech litewskie prowadzą was bogi!
Tego roku nie jadę, lecz jadącym dam radę,
Trzej jesteście i macie trzy drogi.
Jeden z waszych biec musi za Olgierdem ku Rusi,
Ponad Ilmen9, pod mur Nowogrodu;
Tam sobole ogony10 i srebrzyste zasłony,
I u kupców tam dziengi11 jak lodu.
Niech zaciągnie się drugi w księdza Kiejstuta cugi,
Niechaj tępi Krzyżaki psubraty;
Tam bursztynów jak piasku, sukna cudnego blasku
I kapłańskie w brylantach ornaty12.
Za Skirgiełłem niech trzeci poza Niemen przeleci
Nędzne znajdzie tam sprzęty domowe;
Ale za to wybierze dobre szable, puklerze13
I mnie stamtąd przywiezie synowę.
Bo nad wszystkich ziem branki14 milsze Laszki kochanki,
Wesolutkie jak młode koteczki,
Lice bielsze od mleka, z czarną rzęsą powieka,
Oczy błyszczą się jak dwie gwiazdeczki.
Stamtąd ja przed półwiekiem, gdym był młodym człowiekiem,
Laszkę sobie przywiozłem za żonę;
A choć ona już w grobie, jeszcze dotąd ją sobie
Przypominam, gdy spojrzę w tę stronę».
Taką dawszy przestrogę, błogosławił na drogę;
Oni wsiedli, broń wzięli, pobiegli.
Idzie jesień i zima, synów nié ma i nié ma,
Budrys myślał, że w boju polegli.
Po śnieżystej zamieci do wsi zbrojny mąż leci,
A pod burką wielkiego coś chowa.
«Ej to kubeł, w tym kuble nowogrodzkie są ruble?»
— «Nie, mój ojcze, to Laszka synowa!»
Po śnieżystej zamieci do wsi zbrojny mąż leci,
A pod burką wielkiego coś chowa.
«Pewnie z Niemiec, mój synu, wieziesz kubeł bursztynu?»
— «Nie, mój ojcze, to Laszka synowa!»
Po śnieżystej zamieci, do wsi jedzie mąż trzeci;
Burka15 pełna, zdobyczy tam wiele;
Lecz nim zdobycz pokazał, stary Budrys już kazał
Prosić gości na trzecie wesele.
Przypisy:
1. kulbaka — wysokie siodło z szerokimi łękami tj. wygiętymi łukowato do góry częściami stelażu ograniczającymi siodło z przodu i z tyłu. [przypis edytorski]
2. Olgierd — wielki książę litewski, panował w latach 1345–1377. [przypis edytorski]
3. posady — tu: osady, posiadłości. [przypis edytorski]
4. Skirgiełł — brat Władysława Jagiełły, panował w latach 1387–1392. [przypis edytorski]
5. ksiądz — daw. forma: książę. [przypis edytorski]
6. Kiejstut — książę trocki, syn Giedymina, brat Olgierda, z którym współrządził Litwą od 1345 r., wielki książę litewski w latach 1381–1382. [przypis edytorski]
7. Teutony — Niemcy; tu: zakon krzyżacki; dziś popr. forma B. lm. Teutonów (od M. lm. Teutoni). [przypis edytorski]
8. krzepki — silny; tu forma M. lm: krzepcy. [przypis edytorski]
9. Ilmen — jezioro na płd. od Petersburga, w pobliżu którego leży Nowogród Wielki. [przypis edytorski]
10. soból — ssak drapieżny z rodziny łasicowatych o jedwabistym, gęstym i wysoko cenionym futrze. [przypis edytorski]
11. dzienga (z ros.) — pieniądze. [przypis edytorski]
12. ornat — w liturgii rzymskokatolickiej: wierzchnia szata używana przez księdza podczas odprawiania mszy. [przypis edytorski]
13. puklerz — okrągła, wypukła tarcza stanowiąca dawniej część uzbrojenia jazdy. [przypis edytorski]
14. branka — kobieta uprowadzona w niewolę jako łup wojenny. [przypis edytorski]
15. burka — dawne wierzchnie okrycie w formie peleryny z kapturem, zwykle używane podczas podróży. [przypis edytorski]