Pieśń III, 30 (Exegi monumentum aere perennius...)
Do Melpomeny
Ukończyłem już pomnik ten trwalszy od spiżu,
od królewskiej budowli piramid wznioślejszy
i którego ni deszcze żarłoczne, ni wichry szalone,
lat szeregi bez końca, ni wieki w swym biegu
nie zdołałyby zniszczyć. Nie umrę ja cały;
część niemałą zostawię po sobie, bo onej
Libityna1 nie zgładzi... Przyszłości pochwałą
wzrastać będę, ja wieczny młodzieniec, tak długo,
jak z milczącą dziewicą2 na Kapitol3 wchodzić
arcykapłan nasz będzie... Gdzie szumi gwałtowny
Aufid4, w suchym gdzie kraju wieśniakom5 królował
Daunus6, sławić mnie będą, bo jestem potęgą,
choć syn gminu, najpierwszy nadając eolskim
pieśniom dźwięki italskie7... O, przybierz tę dumę,
której szuka zasługa i zechciej me włosy,
Melpomeno8, uwieńczyć delfickim wawrzynem.
Przypisy:
1. Libityna (mit. rzym.) — starorzymska bogini śmierci. [przypis edytorski]
2. milcząca dziewica — westalka, tj. kapłanka bogini Westy, patronki ogniska domowego, strzegąca świętego ognia w jej świątyni. Westalki pełniły służbę przez 30 lat. Obowiązane w tym czasie do zachowania dziewictwa, cieszyły się wielkim szacunkiem społecznym. [przypis edytorski]
3. Kapitol — jedno z siedmiu wzgórz na których powstał Rzym; na Kapitolu mieściły się świątynie najważniejszych bóstw rzym. (m.in. Jowisza, Junony i Minerwy); w pobliżu znajdowało się też Forum Romanum, miejsce najważniejszych obchodów i wydarzeń politycznych w Rzymie. [przypis edytorski]
4. Aufidus — rzeka w płd. Włoszech, obecnie nazywana Ofanto. [przypis edytorski]
5. wieśniakom — Horacy podkreśla swoje pochodzenie z prowincji. [przypis edytorski]
6. Daunus — wg Eneidy Wergiliusza król Apulii, ojciec Turnusa. [przypis edytorski]
7. nadając eolskim pieśniom dźwięki italskie — za swój tytuł do chwały Horacy uważa przeszczepienie tradycji liryki greckiej na grunt łaciński. [przypis edytorski]
8. Melpomena (z gr. melpô: świętować pieśnią i tańcem) — w mit. gr. pierwotnie muza pieśni i w tym znaczeniu występuje w utworze Horacego. Później stała się muzą tragedii, przedstawianą na koturnach, ze smutną maską tragiczną. [przypis edytorski]